Magia Status Quo

„Wszyscy zgadzają się ze sobą,…

… a będzie nadal tak jak jest” – słowa polskiej piosenki wybrzmiewają mi w uszach. Dręczy mnie pytanie, czemu tak wiele osób zgadza się, że trzeba coś zmienić, ale gdy przychodzi czas na konkrety, nie widać entuzjazmu? Dlaczego tak wiele osób przyznaje, że w Polsce nie jest tak, jak mogłoby być, ale od lat wszystko pozostaje, jak było?

Z pomocą przychodzi pojęcie status quo (łac. stały stan rzeczy). A w tym temacie psychologia stwierdza: większość nas, ludzi, wykazuje tendencję to zachowywania status quo. Mamy podświadomą niechęć do zmiany, przywiązanie do obecnego trybu życia, skłonność do inercji. Owa tendencja jest nierozerwalnie związana z teorią podejmowania decyzji, w tym między innymi z tzw. dylematem kurczaków.

Czym jest dylemat kurczaków?

To proces myślowy, który zachodzi w naszych głowach codziennie, podczas podejmowania wielu decyzji, nie tylko tych najważniejszych. Jak to działa? Mam do wyboru dwie opcje. Pierwsza – mogę zmienić obecny stan, ale nie znam wyniku – mogę zyskać lub stracić. Druga – decyduję zachować obecny stan i zabezpieczam się przed stratą, ale nie mogę nic zyskać.

Przykład?

Proszę bardzo. Iza pracuje za 3000zł/mies. I właśnie kończy się jej kontrakt. Ma możliwość przedłużenia umowy na kolejny rok za tę samą stawkę, lub może nie przedłużać i poszukać czegoś innego. Iza chce zarabiać 5000zł/mies. Ma oszczędności, które pozwolą jej przeżyć 3 miesiące bez pracy. Postanawia więc nie przedłużać umowy i poszukać lepszej posady. Nie ma jednak pewności, że uda jej się ją znaleźć w 3 miesiące. Ryzykuje. Jeśli po 3-ch miesiącach nie znajdzie interesującej jej posady i skończą się jej pieniądze, będzie musiała szybko podjąć jakąkolwiek pracę, nawet za 1500zł/mies.

Inna historia. Renata niedługo skończy 30 lat. Marzy o rodzinie i dzieciach. Ma chłopaka, który jest gotowy założyć z nią rodzinę. Dobrze się dogadują, ale nie ma między nimi „chemii”. Renata chciałaby rozstać się z chłopakiem i poszukać prawdziwej miłości. Jednak nie ma pewności, że ją znajdzie i może się okazać, że zostanie sama, do tego będzie już za późno na dzieci. Dlatego decyduje się związać na stałe z obecnym chłopakiem licząc, że „miłość przyjdzie później”.

Powyższe historyjki…

… to właśnie przykłady dylematu kurczaków. Wspólnym mianownikiem jest tu brak pewności poprawy obecnego stanu po przełamaniu status quo. W grę wchodzi też stopień tolerancji na ryzyko. Iza przełamuje status quo. Renata zachowuje status quo.

Jaki z tego wniosek?

Najłatwiej jest dokonać zmiany, gdy nie mamy nic do stracenia, lub mamy bufor (pieniędzy, czasu) i możemy sobie pozwolić na „grę w ciemno”, podejmując ryzyko. Najtrudniej jest dokonać zmiany, gdy posiadamy niewiele. Wtedy kurczowo trzymamy się tego, co z trudem wypracowaliśmy i ciężko jest nam zaakceptować nawet niewielkie ryzyko związane z niewiadomą, jaką niesie za sobą zmiana.

To w teorii.

A co to ma wspólnego z całym społeczeństwem? Najłatwiej jest dokonać gruntownych zmian podczas kryzysu, kiedy społeczeństwo nie ma już nic do stracenia, gdy gospodarka się załamuje i gdy w obecny sposób dłużej funkcjonować  już się nie da. Wtedy dochodzi do rewolucji. Gdy społeczeństwo jest bogate, również jest to korzystny klimat do wprowadzania zmian, choć mają one charakter, można by rzec, ewolucyjny.

Wbrew pozorom niska, ale stabilna stopa życiowa nie jest wystarczającą motywacją dla społeczeństwa, aby popierało dokonywanie zmian. Wielu, na myśl o nieznanym, obawia się, że ich i tak nie najlepsza sytuacja jeszcze się pogorszy. Dlatego „lepiej nic nie ruszać – jest jak jest”. Czy to źle? Absolutnie nie – to instynkt samozachowawczy, który pozwala przetrwać trudy okres i doczekać lepszych czasów.

Rozważania – rozważaniami, …

… a życie – życiem. Warto jednak zdawać sobie sprawę choćby z przytoczonych wyżej mechanizmów,  gdy przypadkiem – w biznesie, polityce, życiu prywatnym – staniesz przed zadaniem przełamania obecnego stanu rzeczy.

 

 

 

Źródła

Status quo
Dylemat kurczaków

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *