Prawa człowieka

Rok 1948

Ledwie zakończyła się II wojna światowa. Świat nadal nie może otrząsnąć się po niespotykanej dotąd skali okrucieństwa, jakie ludzie zadali ludziom w ostatnich dekadach. Przywódcy ONZ  właśnie znajdują się w Paryżu, aby podpisać dokument, nad którym pracowano przez ostatnie 3 lata. Dokument, w którym zauważono, że „nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw człowieka doprowadziło do aktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości”.

10 grudnia w Paryżu, Zgromadzenie Narodów podpisało dokument – Powszechna Deklaracja Praw Człowieka. W preambule owej Deklaracji znajdziemy znamienne zdanie: „jednakowe rozumienie praw i wolności ma olbrzymie znaczenie dla ich pełnej realizacji”. Dlatego tak ważne jest, abyśmy wszyscy pojmowali prawa człowieka tak samo.

Skąd wzięły się prawa człowieka?

Prawa człowieka wbrew pozorom nie są oczywiste. Ludziom zajęło niemal całą dotychczasową historię, aby dopiero w połowie XX wieku, w wielkich bólach, sklecić dokument – wspomnianą Deklarację. Dokument który, choć dość nieudolnie, opisuje prawa człowieka. Przy czym, jak do tej pory, jest to jedyny tak szeroko rozpowszechniony dokument na ten temat.

Dlaczego piszę, że prawa człowieka nie są oczywiste? Bo nie są. Wciąż mamy problem nawet z pojęciem „człowieka” (mam na myśli choćby spór o to, czy kobieta w ciąży nosi pod sercem już człowieka, czy jeszcze nie), a co dopiero z definicją „praw człowieka”.

Zastanówmy się najpierw nad genezą owych praw. Skąd one się wzięły? Ktoś je wymyślił? Skąd mamy wiedzieć, że prawa są akurat takie, a nie inne? Przecież jeszcze w XVIII wieku, gdyby ktoś powiedział, że chłop ma takie same prawa, co szlachcic, każdy popukałby się w głowę.

Praw człowieka nie można wymyślić. One zwyczajnie są. Można je jedynie poznać, spisać, skodyfikować.

Co jest źródłem praw?

Źródłem praw człowieka jest natura ludzka. A podstawą do ich uznania jest jego godność. Czym z kolei jest godność ludzka? To immanentna wartość człowieka jako istoty dobrej oraz przynależny mu szacunek, wyrażony poprzez uznanie jego natury.

Godność ludzka jest pojęciem niewymiernym. Natomiast w sposób wymierny objawia się właśnie w prawach. Można zatem powiedzieć, że prawa człowieka to zbiór określonych standardów, których przestrzeganie przyniesie rezultat w postaci uznania ludzkiej natury, a co za tym idzie, jego godności.

Czym są prawa człowieka?

Pokuszę się o to, aby wcześniejsze rozważania ująć w jednym zdaniu. Czym są prawa człowieka?

Prawa człowieka to projekcja ludzkiej godności.

Proste? Proste! Nikt nie powiedział, że będzie skomplikowane. Ale to dopiero początek. Wiemy już czym są prawa człowieka. Lecz jakie to prawa konkretnie? Autorzy Deklaracji Praw Człowieka zmierzyli się z zadaniem udzielenia odpowiedzi na to pytanie. Jak im poszło? Hmm… dałbym trójkę z plusem. Dokument warto potraktować jako dobry punkty wyjścia do tego, aby po 70 latach na nowo zmierzyć się z tym głębokim i nurtującym pokolenia tematem, jakim są prawa człowieka.

 

Źródła

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka w j. pl.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *